De versnelling van innovatiecycli in de IT is niet langer alleen af te meten aan de functies die worden uitgerold. Ze is ook zichtbaar op de energierekeningen van datacenters, in de stapeling van wettelijke verplichtingen en in de verschuiving van verantwoordelijkheden tussen softwareleveranciers, fabrikanten en eindgebruikers. Om deze technologische trends te begrijpen, moet je verder kijken dan productaankondigingen.
Energiekosten van generatieve AI: hoe inferentie de rekensom verandert
Het elektriciteitsverbruik van kunstmatige intelligentie werd lange tijd vooral in verband gebracht met de trainingsfase van modellen. Dat beeld is inmiddels onvolledig. De ADEME benadrukt dat het cumulatieve verbruik van dagelijkse verzoeken aanzienlijk is en over de levensduur van een dienst soms zelfs hoger kan uitvallen dan het verbruik voor de training zelf.
Elke prompt die naar een generatief model wordt gestuurd, leidt tot een inferentieberekening op GPU-clusters. Wanneer miljoenen gebruikers zulke microverzoeken versturen, zorgen die samen voor een voortdurende belasting van de infrastructuur.
De praktische aanbeveling is duidelijk: kies een model dat aansluit bij de werkelijke behoefte, en niet automatisch het grootste model. Video of afbeeldingen met een hoge resolutie genereren met AI kost een orde van grootte meer dan eenvoudige tekst aanvullen. Architecturen die gericht zijn op digitale soberheid zijn niet langer alleen een idealistische keuze, maar worden een factor bij het dimensioneren van systemen. De beschikbare publicaties op de IT-site Geek Gazette gaan regelmatig in op deze afwegingen tussen prestaties en ecologische voetafdruk.
Digitale soberheid heeft ook gevolgen voor de ruimtelijke ordening. Datacenters stoten warmte uit, verbruiken water voor koeling en belasten het lokale elektriciteitsnet. Verschillende lokale overheden nemen deze beperkingen inmiddels mee in hun stedenbouwkundige plannen. Zo raken digitale innovaties rechtstreeks aan vraagstukken rond energieplanning.
AI Act en Cyber Resilience Act: regels voor technologieën die we dagelijks gebruiken
De AI Act verplicht aanbieders transparant te zijn over alledaagse toepassingen van kunstmatige intelligentie. Een chatbot op een webshop, een automatisch moderatiefilter op een sociaal netwerk of een aanbevelingssysteem: gebruikers moeten voortaan worden geïnformeerd wanneer ze met AI te maken hebben. Deze verplichting geldt niet alleen voor toepassingen met een hoog risico, maar ook voor interfaces die dagelijks door miljoenen mensen worden gebruikt.
De regels worden stapsgewijs van kracht. De verboden op systemen voor sociale scoring en subliminale manipulatie zijn al ingegaan. Daarna volgen de transparantievereisten voor systemen voor algemeen gebruik.
De beveiligingsregels zijn vastgelegd in een afzonderlijke wet, de Cyber Resilience Act. Die breidt de verplichtingen uit naar de verbonden producten zelf, en niet langer alleen naar de bedrijven die ze gebruiken. Een fabrikant van een verbonden apparaat moet bijvoorbeeld gedurende de redelijkerwijs te verwachten levensduur van het product beveiligingsupdates leveren. Deze verschuiving van verantwoordelijkheid verandert de spelregels voor het hele IoT-ecosysteem.
- Leveranciers van ingebedde software moeten bekende kwetsbaarheden documenteren en binnen de voorgeschreven termijnen verhelpen.
- Fabrikanten van verbonden hardware zijn juridisch verantwoordelijk voor de beveiliging van de geleverde firmware, ook na de verkoop.
- Integrators die componenten van derden samenvoegen, kunnen zich niet langer verschuilen achter de conformiteit van hun leveranciers.
We zien hier een omslag: cyberbeveiliging is niet langer een vrijwillige toezegging, maar wordt een controleerbare wettelijke verplichting, met sancties als gevolg.
Edge computing en persoonsgegevens: waar vindt de verwerking plaats en waarom is dat belangrijk?
De verwerking aan de rand van het netwerk (edge computing) verandert de manier waarop gegevensstromen zijn verdeeld. Wanneer een industriële sensor of een voertuig lokaal een AI-model uitvoert, lopen de gegevens niet via een gecentraliseerde cloud. Dat vermindert de latentie, maar verschuift ook de vraagstukken rond gegevensbescherming.
De AVG geldt voor de locatie waar gegevens worden verwerkt, niet voor de locatie waar ze worden opgeslagen. Een edge-apparaat dat biometrische gegevens verwerkt in een Frans magazijn, valt onder dezelfde verplichtingen als een server in Parijs. Door het groeiende aantal verwerkingspunten wordt het voor bedrijven ingewikkelder om naleving te controleren.
Hybride architecturen (edge plus cloud) genereren gegevensstromen die op elk knooppunt moeten worden geïnventariseerd, geclassificeerd en beveiligd. Processen voor gegevensbeheer die zijn ontworpen voor gecentraliseerde infrastructuren, zijn zonder aanpassingen niet geschikt voor deze situaties. IT-verantwoordelijken die edge-AI inzetten zonder de stromen van persoonsgegevens in kaart te brengen, lopen het risico op overtredingen die door de digitale transformatie steeds zichtbaarder worden.
Systeemrisico’s en de veerkracht van digitale infrastructuur
De afhankelijkheid van clouddiensten die bij een handvol aanbieders zijn geconcentreerd, brengt het risico op kettingreacties met zich mee. Een storing bij een hyperscaler treft tegelijkertijd duizenden bedrijven, overheidsdiensten en consumententoepassingen. Dat is geen theoretisch scenario: zulke incidenten doen zich meerdere keren per jaar voor.
Digitale veerkracht begint bij het spreiden van leveranciers en bij architecturen die het verlies van een onderdeel kunnen opvangen zonder dat de dienstverlening stilvalt. Multi-cloudstrategieën brengen extra operationele complexiteit met zich mee, maar zijn wel de meest directe manier om de blootstelling aan risico’s te beperken.
- Test regelmatig de overschakeling tussen cloudleveranciers, niet alleen de back-ups.
- Zorg dat kritieke processen op locatie in een beperkte modus kunnen blijven draaien.
- Neem scenario’s met uitval van een leverancier op in de bedrijfscontinuïteitsplannen, net als fysieke risico’s.
Digitale innovaties die het dagelijks leven veranderen, zijn afhankelijk van infrastructuur waarvan de kwetsbaarheid nog altijd wordt onderschat. De vraag is niet langer óf er een grote storing komt, maar of de bestaande systemen de gevolgen kunnen beperken tot enkele minuten in plaats van meerdere uren.
De technologische trends van de komende jaren worden niet alleen bepaald in innovatielaboratoria, maar ook in serverruimtes en regelgeving. De IT die ons digitale dagelijks leven verandert, vraagt om concrete afwegingen rond energie, beveiliging en verantwoordelijkheid. Die afwegingen raken inmiddels elke schakel in de keten, van de sensorfabrikant tot de eindgebruiker.
